Kas19

Girit

Girit

ESKİ YUNANCA: KRĒTĒ

MODERN YUNANCA: ΚΡΉΤΗ - KRİTİ

OSMANLICA: گريد

YENİ TÜRKÇE: GİRİT

SULTAN İBRAHİM ZAMANINDA GELİŞEN SÜNBÜL AĞA HADİSESİ SEBEBİYLE 1645'TE BAŞLAYAN GİRİT SAVAŞLARI 1669'DA KANDİYE'NİN ALINMASIYLA SONUÇLANMIŞTIR.

SÜNBÜL AĞA’NIN KİM OLDUĞUNU BİLMEK İSTERSENİZ “MUHTEŞEM YÜZYILI” İZLEYİN. GERÇİ ARADA BİR YÜZYIL VAR, AMA YİNE DE AYDINLATICI OLABİLİRJ

 

TİRİT, ALINDI GİRİT.

SAVAŞIN 24 YIL SÜRÜP GİRİT’İN HALA ALINAMAMIŞ OLMASINDAN DOLAYI CİNLERİ BAŞINA ÇIKMIŞ OLAN PADİŞAH “BANA BİR DAHA GİRİT DİYENİN KELLESİNİ ALIRIM, HA” DEMİŞ.

SONUNDA GİRİT ALINMIŞ DA, PROBLEM HANGİ KELLENİN ALINACAĞINA KALMIŞ. KİM “GRAND TURC’E” HABER VERECEK. SONUNDA SOYTARI “BEN HALLEDERİM” DEMİŞ VE PADİŞAHA O GÜN YEMEK OLARAK TİRİT YAPTIRMIŞ VE YEMEĞİ PADİŞAHA KENDİ ELLERİYLE SUNARKEN “TİRİT, ALINDI GİRİT, PADİŞAH ABİ” DEMİŞ. BÖYLECE GİRİT ALINMIŞ, KELLE DE YERİNDE KALMIŞ.

 

HANYA’YI BENİM 12 KUŞAKTAN DEDEM YUSUF PAŞA ALMIŞ. YUSUF PAŞA DALMAÇYA KÖKENLİ BİR DEVŞİRME. YANİ BENDENİZ BİR DEVŞİRMEYİM. O YÜZDEN DE İPEK BENİ HER GÜN DEVŞİRİP DURUYOR. O ZAMAN GARİBİM PAŞALARA AHMET, YUSUF İBRAHİM, MEHMET GİBİ İSİMLER VERİLİYORMUŞ. HÂLBUKİ PAŞA İSMİ DEDİĞİN BUGÜNKÜLER GİBİ OLUR:

FIRTINA, BUYRUK, KOMAN, SALDIRAY, ÇEVİK, BÜYÜKANIT, BAŞBUĞ, AKINCI

 

ŞU ANDA DA SİZE DEDEMİM HANYA LİMANINDAKİ DÖRT KATLI KONAĞINI 1 200 000,- EUROYA SATABİLİRİM. MÜBADELEDE BIRAKIP GELDİKLERİ KONAK BUGÜN SATILIK. HAZIR YUNANİSTAN KRİZDEYKEN, BU KELEPİR MALI KAÇIRMAYIN DERİM.

BABAANNEM BENİ “AHMEDİMU” DİYE SEVERDİ. AHMETCİM GİBİ. HALALARIM ANA DİLLERİ GİBİ RUMCA KONUŞURLARDI; ANNELERİNDEN ÖĞRENMİŞLERDİ. BABAANNEM TÜRKÇEYİ YUNAN HARFLERİ İLE YAZARDI. BABAMIN ANNE AİLESİNİN GERÇEK HİKAYESİDİR BU. YAZDIKLARIM DOĞRUDUR, HİKAYE DE UZUNDUR.

 

BİZ GELELİM BUGÜNE.

BİZ YİRMİ KİŞİ KALKIP GİRİT’E GİTTİK. BAŞIMIZDA DA NEDİM KARDEŞİMİZ VAR.KENDİSİNİN  AİLESİ DE MÜBADİLLERDEN VE GİRİT’İ ÇOK ÇOK İYİ BİLİYOR. RUMCASI DA VAR BİRAZ. ACAİP İYİ GEZDİK. ÖNCE ATİNA’YA UĞRADIK. OTELDE SABAH SABAH BİR GARSON GELDİ, “ÇAY İSTER MİSİNİZ” DEDİ. BİZDE “İYİ OLUR” DEDİK GAYET NORMAL OLARAK. SONRADAN UYANDIK Kİ ÇOCUKCAĞIZ İSTANBUL’DAN GİTMİŞ. İPEK HAYRETLER İÇİNDE “TÜRKÇEYİ NEREDEN BİLİYORSUN” DİYOR, ÇOCUKTA HABİRE “İSTANBULLUYUM” DİYOR. UFAK BİR ANLAŞMAZLIK. “PİRE’DE ÇOK BALIKÇI RESTORANI VAR, ORTALIK CIVIL CIVIL OLUYOR, MUHAKKAK GİDİN” DEDİLER. KALKTIK GİTTİK.  KRİZ BASMIŞ OLMALI Kİ KİMSELER YOKTU VALLA. BU ARADA AKROPOLİS DIŞINDA ATİNA’DA HİÇBİRŞEY YOK. GALATASARAY MEYDANI KADAR “PLAKA” DENİLEN BİR EĞLENCE BÖLGESİ VAR. O KADAR. DÜKKANLARDA DA TÜRKÇE “İNDİRİM” YAZAN AFİŞLER VAR. DAHA NE OLSUN Kİ ZATEN.

GİRİT ATİNA’DAN UÇAKLA YARIM SAAT GİBİ BİRŞEY. BİZ DE UÇTUK.

TABİİ ELİMİZDEN UÇMUŞ GİTMİŞ GİRİT’İ HEMEN ALMAYA KALKMAYALIM DİYE………..   ÖNCE BİZİ ANTİKİTEYE GÖTÜRDÜ. BURADA BİR MİON UYGARLIĞI VARMIŞ. BİR DE KNOSSOS ADLI BİR SARAYLARI VARMIŞ. BİZİM İÇİMİZ KAYNAMAYA BAŞLAYIP, GİRİTİ BİR AN ÖNCE TEKRAR ELE GEÇİRİP HAİN YUNANLIYA DERS VERMEK İSTERKEN, ABUK SABUK SARAY KALINTILARINA BAKMAK ZORUNDA KALDIK. ORTADA 3000 YILLIK TAŞ, TOPRAK, DUVAR, SERAMİK VAZO, KÜP, MÜP GİBİ ANLAMSIZ ŞEYLER VARDI. HELE BİR DE KALKAN VARDI Kİ, SANKİ ELİZABET TAYLOR’UN ELMAS KOLYESİ GİBİ ÇOK DEĞERLİ VE ÖNEMLİYMİŞ.

NEYSE, DAHA SONRA YUNANLA TANIŞTIK. BU ARADA “YUNANLI” LAFININ YANLIŞ OLDUĞUNU, SADECE YUNAN DEMEK LAZIM GELDİĞİNİ ÖĞRENDİK. O ZAMAN “ALMANLI” DEMEK GİBİ FİLAN OLUYORMUŞ. NEYSE BİZ RUM DİYEREK DURUMU İDARE ETTİK.

ÖNCE KANDİYE’DEN BAŞLADIK. RUMCASI HERAKLİON. ZAMAN BAYRAM ZAMANI. ORTALIKTA TÜRKÇE’DEN BAŞKA DİL KONUŞULMUYOR. TÜRKLER AKINCILAR MİSALİ AKIN AKIN UÇAKLARLA GELİYORLAR. GİRİTLİLER DE TÜRKLER GELİYOR DİYE ÇOKTAN ORTALIKTAN YOK OLMUŞLAR.

ETRAFI GEZERKEN ÇOK GÜZEL BİR SAHİL KÖYÜ OLAN AYA NİKOLA’YA GİTTİK. ORADA BİZİ….KARŞILADI. ADAM GİRİTLİ, AMA TÜRKÇE KONUŞUYOR. OLAMAZ VALLA. ARKADAŞIM 40 YIL ÖNCE KURTULUŞ’TAN GİRİT’E GİTMİŞ. HEM DE GARİBİM TÜRKİYE DE YEDEK SUBAYLIĞINI FİLAN YAPTIKTAN SONRA. TERSİ BİZDE OLSA ADAMI CASUSLUKTAN İÇERİ FİLAN ATARDIK ALİMALLAH.

BU ARADA NEDİM KARDEŞİMİZ BİZİ ÖĞLEN AKŞAM DEĞİŞİK LOKANTALARA GÖTÜRÜP DEĞİŞİK YEMEKLER YEDİRİYOR. İĞDİŞ EDİLMİŞ HOROZ ETİ. YANİ “MUHTEŞEM YÜZYILDAKİ….AĞAYI YEMEK GİBİ BİR ŞEY BU. YABANİ KUZU, NALLANMIŞ KEÇİ VS. GİBİ ŞEYLER DE VAR. OTUN 45 ÇEŞİDİ BİR ARADA. BEN AİLEMDEN DOLAYI ÇOK OTLAMIŞ BİR İNSANIM, AMA 45 ÇEŞİDİNİ DE YEMEMİŞTİM VALLA. DENİZ MAHSULLERİ ZATEN GIRLA. MEMLEKET UCUZ MU, UCUZ. BİR DE DEDEMİN KONAĞINI SATIN ALABİLSEM ORAYA YERLEŞECEĞİM VALLA. İNSANLARI DÜNYA TATLISI. SAKİN, GÜLERYÜZLÜ, MİSAFİRPERVER. HELE T.C. DEN OLDUĞUMUZU ÖĞRENDİKLERİNDE SARILIP SARILIP ÖPÜVERİYORLAR İNSANI. BİR GÜN MARİA’NIN LOKANTASINA GİTTİK. MARİA 75 YAŞINDA ÇOK TATLI GİRİTLİ BİR HANIM. AMA MARİA BAKIN NE YAPMIŞ. ÜŞENMEMİŞ, AİLE AĞACINI ÇIKARMIŞ. NE ÇIKMIŞ DERSİNİZ. İKİNCİ DERECEDEN KUZENLERİ İZMİRLİ MÜSLÜMAN TÜRKLER. HER YIL BULUŞUP HASRET GİDERİYORLARMIŞ. ZATEN FOTAĞRAFLARINA BAKINCA HEPSİ BİRBİRİNE BENZİYOR

TABİ BU ARADA BAZI ŞEYLER DE ÖĞRENDİK. BİZ T.C. DEKİ RUM MEZARLIKLARINI FUTBOL SAHASI YAPMIŞIZ. GİRİTLİLER DE MÜSLÜMAN MEZARLIKLARINI YEMYEŞİL PARKLAR HALİNE GETİRMİŞLER. AVRUPA BİRLİĞİ FARKI BİRAZ ANLAŞILIYOR YANİ. RESMO DİYE BİR ŞEHİR VAR. TAMAMEN TÜRKMÜŞ. ESKİ TÜRK EVLERİNİ GÖRDÜK. DAR SOKAKLAR İÇİNDE DURUYORLARDI. ŞİMDİLERDE GİRİTLİLER OTURUYOR. BİR DE GİRİT’İN CENEVİZ İŞGALİNDE OLDUĞU DÖNEM VAR. BİZ DE ADAYI ONLARDAN ALMIŞIZ. ZATEN ADAYI HERKES BİRBİRİNDEN ALIP DURMUŞ, GİRİTLİLERESORAN FİLAN YOK BU ARADA. EN SONUNDA DA YUNANİSTAN’A BAĞLANMIŞ. ESASINDA GİRİTLİLER KENDİLERİNİN AYRI BİR MEDENİYET OLDUĞUNU DÜŞÜNÜYORLAR VE BAĞIMSIZLIKLARINA DA ÇOK MERAKLILAR. HATTA BAĞIMSIZLIK İÇİN İKİ TANE DE SİYASİ PARTİ BİLE KURMUŞLAR. YANİ, MESELA, ÖRNEĞİN, MİSAL OLARAK, BÜYÜKADALILARIN İSTANBUL’DAN AYRILMAK İÇİN BİR PARTİ KURMALARI GİBİ BİRŞEY.

TABİ BU ARADA CENEVİZLİLER DE BURALARA KALE MALE YAPIP BIRAKMIŞLAR. ONLARIN DA MAHALLELERİ VAR. BU FARKLI MEDENİYETLERDEN GELENLER ŞEHİRLERİN FARKLI  MAHALLELERİNDE OTURMUŞLAR. HEPSİNİN KENDİ KÜLTÜRÜNE GÖRE MİMARİLERİ VAR.

OSMANLILAR HANYA’YA BÜYÜK BİR TERSANE YAPMIŞLAR. BİR DE BÜYÜK BİR CAMİ VAR. LİMANDA DA HAMAM. OSMANLI DONANMASI LİMANA GELDİĞİ ZAMAN LEVENTLER ÖNCE HAMAMA KESEYE, KİRİ ATTIKTAN SONRA CAMİYE NAMAZA. SONRASINDA NEREYE OLDUĞUNU BİLEMEDİM VALLA. ŞİMDİLERDE İSE BURADA “BÜYÜK AĞBİMİZE” AİT ACAİP GENİŞ BİR DENİZ ÜSSÜ VAR. YUNANLI GENÇLER CANLARI SIKILDIKÇA ARADA BİR BURAYA GELİP GARİBİM “CO” LARI DENİZE DÖKÜYORLARMIŞ.

BUNLAR UYANIK YA. ZEYTİN AĞACI DİKİLSİN DİYE AVRUPA BİRLİĞİNDEN YÜKLÜ BİR PARA ALMIŞLAR. PARAYI DA BİR GÜZEL YEMİŞLER. AĞAÇLAR NE OLACAK. DİKİLDİĞİNİN İSPATI LAZIM. PLASTİK AĞAÇLAR YAPMIŞLAR, ORADAN ORAYA TAŞIYORLARMIŞ. UYDUDAN BUNLARI TAKİP EDEN “HUNLAR” DA “AFERİN BU HELENLERE BE” DİYORLARMIŞ. AB’DEN KÖRLERE YARDIM DİYE DÜNYANIN PARASINI ALMIŞLAR. SONRADAN MERKEL UYANMIŞ Kİ KÜÇÜCÜK BİR ADADA DEKLARE EDİLEN 100 TANE KÖR YOK. AYRICA KÖRLERİN İKİ TANESİ DE TAKSİ ŞÖFÖRÜ.  BİZ BUNLARI İYİKİ KIŞKIŞLAMIŞIZ BU TARAFLARDAN. BİZİ DE BATIRIRLARDI VALA BİLLA.

ADANIN GÜNEYİNE İNMEDİK. ORALARDA ÇOK GÜZEL PLAJLAR VARMIŞ. AMA BİZ DENİZE GİRMEK İÇİN DEĞİL YEMEK YEMEK İÇİN GİTMİŞ OLDUĞUMUZDAN ORALARA ZIPLAMAK GEREKMEDİ.

BU ARADA BİR ADA GEZDİK. TÜRKLERE BASKI BAŞLAYINCA BİZİM YİĞİTLER BU ADAYA SIĞINMIŞLAR. RUMLAR DA “ÖYLEYSE BÖYLE” DİYEREK TÜRKLER CÜZZAM OLSUN DİYE ADAYI CÜZZAMLILAR ADASI YAPMIŞLAR. SONUNDA NE OLMUŞ BİLİYOR MUSUNUZ? CÜZZAMLILAR TÜRK OLMUŞ. ŞU ANDA ÜSTÜNDE KALINTILAR OLAN BİR ADA.

 

BU ARADA BİZİ İLK GÜN KANDİYE’DE GEZDİREN GİRİT’İN YERLİSİ OLAN REHBER ARKADAŞ NEFİS TÜRKÇE KONUŞUYORDU. “NE İŞ” DEDİK. DAMADIMIZ OLUYORMUŞ. BEŞ SENE İZMİR’DE TÜRK KIZ ARKADAŞIYLA BERABER YAŞAMIŞ. HERHALDE SONRA KIZIN BABASI OLAYI NAMUS MESELESİ YAPIP “BİZİM GAVURA VERİLECEK KIZIMIZ YOK” DEYİP ÇOCUKCAĞIZI SATIRLA KOVALAMIŞ OLMALI.