Haz13

Orta Anadolu Bölgesi

Orta Anadolu Bölgesi

Çık gep gılıp bışınizni aylandirivettik, acıgınız kip kammsun. Çok laf edip başınızı ağrıttık, kusura bakmayın (Çağatayca). Şahsi ve gariban düşünceme göre bu sözü Çağatay Hanları her nutuktan sonra söylermiş.

PS: Yanlış anlaşılmasın. Bu bölgede Çağatay kültürüyle ilgili bir şey yok, ama bu deyimden Patagonya’yı anlatırken bahsetmek münasebetsizlik olacağı için şimdilik buraya koymak en münasibi geldi.

Okulda bize T.C de yedi bölge olduğunu ezberletmişlerdi. Bunların arasında Orta Anadolu yoktu. Biz de işte o olmayan Orta Anadolu’yu gezdik. Bize öğrettiklerine göre buralarda hava yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve yağışlı geçermiş. Biz bunları yaşamadığımıza göre demek ki buralara baharda gitmişiz. Biz kim mi? Bu sefer valla billa İpek de vardı. FEST Travelin bir turuydu. Tur otobüsle Kayseri’de başladı, Samsun’da bitti. T.C.’nin görmediğim tek bölgesiydi ve böylece de anne tarafımın çıkıp geldiği Eğin’i de ilk defa görmüş oldum. Niye çıkıp geldiklerini de çok iyi anlamış oldum. Atatürk’ün anısına Eğin’e artık Kemaliye deniliyor. Hani Padişah dönemlerinden kalan adlar vardır ya; Selimiye, Mahmudiye, Mecidiye, Aziziye, Hamidiye, Reşadiye. Onlar gibi işte.

İşe Kayseri’den başladık. Hemen anladım ki mantı ve pastırma Kayserilileri yozlaştırmış. Hiç biri Kayserili gibi uyanık değildi. Ya bunlar Kayseri’ye dışarıdan gelmişlerdi; ya da burada kalanlar işe yaramaz Kayserililerdi. Adamlarla pazarlığa başlıyorum. Dedikleri fiyatın yarısını veriyorum; hemen kabul ediyorlar. Dönüşte bir Yahudi arkadaşıma “durum böyle, böyle” dedim. Bana baktı baktı, “Ulan bir de Eğinliyim diyorsun. Sana söyledikleri ilk fiyat normal fiyatın üç misli, salatalık.” “Demek ki böyle zengin olunuyormuş” dedim kendi kendime ve dönüşte açtığım resim sergisinde bir alıcı fiyat sorunca “bir milyon dolar” dedim. Adam güldü ve gitti. Adamın bu tavrına hiçbir anlam veremedim. İpeğin yorumu “az istemişsin herhalde” oldu. Kayseri Erciyes Dağının eteklerinde bulunmakta. Karla kaplı zirvesine bakıp bakıp iç geçirdikçe, İpeğin bana kötü kötü bakmaya başladığını hissettim. Kendisi dağlarla bile aldatılmaya gelemiyor. Kadınlık işte. Hâlbuki İpek iç geçire geçire vitrindeki üç bin dolarlık pabuçlara baktıkça ben ayakkabıları hiç de kıskanmıyorum. Neyse böylece Kayseri’yi de anlatmış olduk.

Oradan müteveccihen Malatya’ya hareket ettik. Resul Hocamın memleketi. Adamcağız devamlı kayısı yer. Nedenini oraya varınca anladık. Bir çarşı var. KAYISI AVM sanki. Üç bin tane filan kayısıcı var. Hani kayısıcı dediysem öyle manav filan zannetmeyin. Bunlar sadece kayısı aksesuarı satıyorlar. Kayısının kurusunu, dönerini, ezmesini, pekmezini, pestilini, ızgarasını, tavasını aklınıza nesi gelirse buralarda bulabiliyorsunuz. Bu arada bir tezgâhta bunların tazesini gördük. Tattık da. Çok da güzeldi. Cinsini anlamak için “Bu ne kayısısı” dedik. “Elazığ kayısısı” dediler. Ben de utanmasın diye Resul Hocama Elazığ kayısısı getirmedim. Kusuruma bakmasın artık. Tabii bu gezide arada bir de müze, ören yeri, han, hamam, cami, külliye şifahane, abdesthane (en çok da bunu) filan dolaşıp duruyoruz. Buralar eski Ermeni Bölgeleri. Bu eserlerin hemen hepsi Selçuklular ve Beylikler Dönemlerinden kalma ve Ermeni ustalar tarafından yapılmış eserler. Acaip güzel mimarileri ve taş işçilikleri var. Gruptan biri “Ermeniler bu adamlara bu kadar çok güzel eser yapmışlar da, kendilerine bir ev bile yapmamışlar” diye bir yorumda bulundu.

Buradan hareketle Elazığ’a vardık. Babam buraya hep Elaziz derdi. Sultan Abdülaziz’e teşekküren verilmiş bir isimmiş. Adam buraya ne etmiş ki böyle demişler, bilemiyorum. Sonra Atatürk buraya geldiğinde söze “Sevgili Elazığlılar” diye başlamış ve de buraya şimdilerde Elazığ diyoruz.  Bu şehrin tepesinde Harput kenti var. Oraya gitmişkene Harput’taki Amerikalıyı arayıp durduk. Ama bizim geleceğimizi duyan Zenci Başkan onu saklamış dediler. Burada Amerikalıyı bulamadığımız gibi hiçbir gastiye de bulamadık. Yani New York Times veya Süddeutsche Zeitung filan değil. Essah T.C. gazetelerini. “Buraya gazete mazete gelmez arkadaş” dediler. Daha sonra bir sürü kasabada da aynı olayı yaşadık. Vatandaş herhalde “asker doğan” ile “silahtarın oğlunun” kapışmasını artık pek okumak istemiyor. Zaten oy oranı % 50 i geçmiş.  Dediler ki “bu civarda öğlen yemeğini Keban şehrindeki Alabalıkçıda yiyeceğiz.” Bu balıklar hormonlu topraklardan beslenen baraj sularıyla yetiştirildikleri için olacak, hepsi birer balina kadardı. Karadenizlilerin alabalıkları çok kısa kalmışlar. Uyyyyyyyy. Haberleri ola.

Burası da yetti gayri. Şimdi bizim Memlekete doğru yola çıktık. Arapgir’e vardık.  Biz Arap olmadığımız halde kasabaya girdik valla. Hiç bir problem de yaşamadık. Buradan sonra yol bana devamlı atalarımı hatırlattı. Hani İstanbul’a niye gelmişlerdi ya. Feryad-ı figan içinde; otobüsün tekerlekleri uçurumların boşluğundan geçerektene vatana vasıl olduk. Buranın insanları çok enteresan. Niye biliyor musunuz? Burada yaşanmaz ki. Her taraf dik yamaç. Şehrin içindeki yollarda bile uçurumlara yuvarlanmamak için yan yan basarak yürüyorsunuz. Amma Kemaliye konakları essahtan muazzam. Zaten hepsi benim aileme aitmiş. Ben de bu durumu Eğinlilere anlattım. “Allah yolladı seni bize ” dediler, “Bu konakların hepsinin röleveleri hazır, onarım izinleri de çıktı; bir olmayan paraydı. Sen de artık mallarına sahip çıkıp hepsini onartırsın.” Konaklarımın hepsini o anda Kemaliye Arkadaşlık, Akrabalık, Dayanışma ve Kalkındırma Derneğine bağışladım. Kemaliye’nin tarihi bir köyü olan şirin Apçağa köyünü gezdik. İpeğin ailesi bu köyden çıkma. Köyün bahçelerinden aşırdığımız dut ve erikler belki de onlara aitti. Ne bileyim ben işte. Şimdi size enteresan bir şey söyleyeceğim. Anneannem hep derdi ki “biz evlenmeden önce deden geceleri gizli gizli bizim eve geldiğinde hep yanlış tokmağı çalardı.” Sudoku çözmek gibi bir anlatım. Evlerin kapılarında iki adet tokmak bulunuyor. Biri erkekler için, daha sert ve kalın ses çıkartıyor; diğeri ise kadınlar için daha yumuşak sesli. Bu ciddi valla. “Ee, peki bunların arasında şöyle soft sesli tokmaklar yok mu?” dedim bizim hemşerilere. Az kalsın dövüyorlardı. Meğersem Eğin’den sadece erkek ve kadın çıkarmış. Bilemedik işte. Bu arada Kemaliye’yi gezerken lök yapılan bir “Lökhane” gördük. Yani zaten “lök” herhalde başka bir yerde yapılmaz. Yok, öyle sandığınız gibi kötü bir şey yapmıyorlar. Hani “mideme lök gibi oturdu” deriz ya. Onu yapıyorlar. Dut kurusundan yapılan bir şekerleme. Bol bol yedim, hiçbir yerime oturmadı. Ne de olsa memleketimin malı.

Buradan ver elini Divriği. Tek hatırladığım önce nefis pilavlı kuzu eti, sonra da Divriği Cami ve Külliyesi. Muazzam bir mimari şaheseri. Sırf onu görmek için günü birlik oraya gidilebilir. Oradan Sivas’a doğru hareket ettik. Yolda Zara’dan bol bol alışveriş yaptık. Eloğlunun yaptığına bir bakar mısınız Allah aşkına. Adamlara bugüne kadar açtıkları dükkânlar yetmemiş gibi, bir de koca bir şehir açmışlar. Sıvas’a vardık.  Buranın adı da sıva nın çoğulundan geliyor. Bizler Orta Asya’dan gelip Anadolu içlerine doğru ilerlerken bu civarlarda Amerikalılarla karşılaşmışız. İşte o sıralar dilimize bazı Amerikan’ca dilbilgisi kuralları girmiş. Zaten Alpaslan’ın annesinin ABD kökenli olduğu da söyleniyor.

Sivas’ta İpeğe “yarın nereye gidiyoruz” diye sordum. Başladı suratıma vurmaya.

Siz anladınız artık durumu. Tokadı yiye yiye Tokat’a geldik. Dayaktan o kadar sersemlemişim ki hanımların burada niye sucuk almaya koştuklarını anlayamadım. Bu arada T.C. deki tüm politikacıların ve devlet erkânının Tokat’tan çıktığını öğrendik. Vatandaşı tokatlaya tokatlaya tokatlarlarmış. İpek bu lafı anlamadı. Oradan Amasya’ya geçtik. Etrafta bir tane bile elma ağacı yok. “Hani elma?” dedim. “İstanbul’dan ithali gelecek” dediler. Bu da yeni bir konsept herhalde. Osmanlılar zamanında Amasya şehzadeler şehriymiş.  Baktım orada bir miktar adam oturuyor; gittim yanlarına “burada şehzade nerede bulunur?” dedim. “Niye ki, sen Mahidevran mısın” diye sordular? Ne demek istediklerini pek anlayamadım. Burada tabaktan kaşıkla bir şeyler yedik. “Keşke yedin” dediler. Bu Anadolu’da kültür bolluğu var yahu. Değişik yemekleri ye ye sonu gelmiyor. Sonra da Samsunda lokantaya varmadan otobüsten çeşitli pide siparişleri verip karın tokluğuyla perdeyi kapadık.

Oralara gitmeden önce oralar hakkında gazel okuyan bir takım İstanbullular “sizi oralarda keserler valla” tarzında söylevlerde bulundular. Ama sorunca da bizi

kimin keseceğini bilemiyorlardı.

Bu gezinin özü Selçuklulardan ve Beyliklerden kalan harika eserleri görmek ve nefis tatlarla birleşmiş olan yemekleri mideye indirmek oldu.

 

 

Biz köy bile satarız:) )

Erzincan'da 5 milyon TL'ye satışa çıkan 15 haneli Ortatepe köyünü satın alana 500 küçükbaş hayvan ve iki çobanı da hediye edilecek.

Erzincan'a 130, İliç ilçesine 21 kilometre uzaklıktaki 15 hanenin bulunduğu Ortatepe köyü 2009 yılı Kasım ayında başlayan Bağıştaş-Kemaliye yol yapım çalışmaları nedeniyle boşaldı.

 

Memleketim Egin’in (Agın’ın) Köyleri. Biz eski köyden miyiz, yeni köyden miyiz, bilemiyorum :) )

 

ESKİ ADI   YENİ ADI

Pegir   Sırakonak

Apçağa   Apçağa

Geruşla   Yuva

Gemurgap  Toybelen

Ergü    Ergü

Hapanos   Kozlupınar

Hapanosekrek Yeşilyurt

Çanakçı   Çanakçı

Bizmişan   Gözaydın

Ağıl    Ağıl

    Yeniköy*

Dilli    Dilli

Abrenk   Harmankaya

Navrel   Gümüşçeşme

    Ağıllar*

    Çatlı*

    Merekler*

Sandık   Sandık

Venk   Yaka

Şırzı    Esertepe

Şırzıekrek  Dallıca

Ağrik   Güldibi

Salihli   Salihli

Venkağa   Ulaş*

Miçingah   Karakoçlu

Muşaka   Kocaçimen

Pedigan   Çaldere

Gecegü   Kabataş

Geşo   Yeşilyamaç

Şıhsor   Başarı

Cancik   Yayladamı

Vengük   Arslanova

Tama   Dolunay

Hüdü   Tuğlu

 

Halmüge   Aksöğüt